Όταν το παιδί ξεσπά: πώς στεκόμαστε δίπλα του στις εκρήξεις θυμού

Μέσα στο σούπερ μάρκετ, το παιδί σας πέφτει στο πάτωμα, κλαίει και φωνάζει επειδή δεν του πήρατε το γλυκό που ήθελε. Οι γύρω κοιτάζουν, εσείς νιώθετε το πρόσωπό σας να καίει. Τα ξεσπάσματα θυμού είναι από τις πιο απαιτητικές στιγμές της γονεϊκότητας. Είναι όμως και ένα φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης, ειδικά στα πρώτα χρόνια. Το να καταλάβουμε τι συμβαίνει μέσα στο παιδί είναι το πρώτο βήμα για να το βοηθήσουμε.

Γιατί ξεσπούν τα παιδιά

Τα μικρά παιδιά νιώθουν έντονα συναισθήματα, αλλά δεν έχουν ακόμα τις δεξιότητες να τα διαχειριστούν ή να τα εκφράσουν με λόγια. Το κομμάτι του εγκεφάλου που βοηθά στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στον έλεγχο των παρορμήσεων αναπτύσσεται σταδιακά, για πολλά χρόνια. Έτσι, όταν ένα παιδί απογοητεύεται, κουράζεται ή νιώθει ότι δεν ακούγεται, το συναίσθημα το κατακλύζει και βγαίνει με τη μορφή ξεσπάσματος.

Συχνές αφορμές είναι η πείνα, η κούραση, η υπερδιέγερση, οι αλλαγές στη ρουτίνα, η απογοήτευση όταν κάτι δεν πάει όπως ήθελε ή η ανάγκη για αυτονομία. Τις περισσότερες φορές, το παιδί δεν «χειραγωγεί» τον γονιό. Απλώς δεν μπορεί ακόμα να κάνει κάτι διαφορετικό.

Τι βοηθά τη στιγμή του ξεσπάσματος

1. Μείνετε ήρεμοι, όσο μπορείτε. Το παιδί χρειάζεται έναν ενήλικα που μένει σταθερός, όχι έναν που θυμώνει μαζί του. Πάρτε μια βαθιά ανάσα και θυμίστε στον εαυτό σας ότι αυτό θα περάσει.
2. Εξασφαλίστε την ασφάλεια. Αν το παιδί κινδυνεύει να χτυπήσει ή να χτυπήσει κάποιον, απομακρύνετέ το ήπια σε ένα ασφαλές σημείο.
3. Μιλήστε λίγο. Στη μέση ενός ξεσπάσματος, το παιδί δεν μπορεί να ακούσει εξηγήσεις ή διαλέξεις. Λίγες, ήρεμες λέξεις αρκούν.
4. Ονομάστε το συναίσθημα. «Είσαι πολύ θυμωμένος που δεν πήραμε το γλυκό». Αυτό δείχνει στο παιδί ότι το καταλαβαίνετε, χωρίς να αλλάζετε την απόφασή σας.
5. Μείνετε κοντά. Κάποια παιδιά θέλουν αγκαλιά, άλλα χρειάζονται λίγο χώρο. Μπορείτε να πείτε: «Είμαι εδώ όταν είσαι έτοιμος».

Ένα παιδί που ξεσπά δεν περνά δύσκολα για να μας δυσκολέψει. Περνά δύσκολα, και χρειάζεται εμάς για να βγει από αυτό.

Το όριο μένει, η κατανόηση το συνοδεύει

Το να δείχνουμε κατανόηση για το συναίσθημα δεν σημαίνει ότι υποχωρούμε. Αν το «όχι» ήταν λογικό, είναι σημαντικό να παραμείνει «όχι». Διαφορετικά, το παιδί μαθαίνει ότι το ξέσπασμα είναι ο τρόπος να πετύχει αυτό που θέλει. Η ισορροπία βρίσκεται στο να αποδεχόμαστε όλα τα συναισθήματα, αλλά όχι όλες τις συμπεριφορές: «Μπορείς να είσαι θυμωμένος, αλλά δεν θα σε αφήσω να χτυπάς».

Αποφύγετε επίσης την τιμωρία ή την ειρωνεία για το ξέσπασμα. Το παιδί δεν το επέλεξε, και η ντροπή δεν το βοηθά να μάθει να το διαχειρίζεται.

ΔιαφήμισηΟ χώρος σας εδώΠροβάλετε την επιχείρησή σας στους αναγνώστες του Womencity και σε όλο το δίκτυο.Δείτε τις επιλογές →

Μετά την καταιγίδα

Όταν το παιδί ηρεμήσει, έρχεται η ώρα για σύνδεση και μάθηση. Αγκαλιάστε το, και αν είναι σε ηλικία που μπορεί να το συζητήσει, μιλήστε για αυτό που έγινε με ήρεμο τρόπο. «Ήσουν πολύ θυμωμένος πριν. Τι μπορούμε να κάνουμε την επόμενη φορά που θα νιώσεις έτσι;» Μπορείτε να προτείνετε ιδέες: να πάρει βαθιές ανάσες, να σφίξει ένα μαξιλάρι, να πει «Είμαι θυμωμένος!» αντί να πετάξει πράγματα.

Πρόληψη στην καθημερινότητα

• Φροντίστε τα βασικά: τακτικά γεύματα, επαρκής ύπνος και διαλείμματα όταν η μέρα είναι γεμάτη.
• Προετοιμάστε το παιδί για αλλαγές και μεταβάσεις: «Μετά την παιδική χαρά θα πάμε για ψώνια».
• Δώστε μικρές επιλογές, ώστε να νιώθει ότι έχει λόγο στην καθημερινότητά του.
• Μιλάτε για τα συναισθήματα και σε ήρεμες στιγμές, μέσα από βιβλία, ζωγραφιές ή παιχνίδια ρόλων.
• Επαινέστε τις προσπάθειες του παιδιού να διαχειριστεί τον θυμό του, ακόμα κι αν είναι μικρές.

Τα ξεσπάσματα συνήθως μειώνονται καθώς το παιδί μεγαλώνει και αποκτά λόγο και δεξιότητες αυτορρύθμισης. Αν όμως είναι πολύ συχνά, πολύ έντονα, διαρκούν πολύ, συνοδεύονται από αυτοτραυματισμό ή συνεχίζονται σε ηλικία που θα περιμένατε να έχουν περάσει, συζητήστε το με τον παιδίατρο ή έναν παιδοψυχολόγο. Θα σας βοηθήσουν να καταλάβετε τι χρειάζεται το παιδί σας.

Και μην ξεχνάτε να φροντίζετε και τον εαυτό σας. Το να στέκεστε δίπλα σε ένα παιδί που ξεσπά είναι κουραστικό. Η δική σας ηρεμία είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείτε να του κάνετε.

Με τον καιρό, κάθε ξέσπασμα που περνάτε μαζί με ηρεμία γίνεται ένα μικρό μάθημα. Το παιδί μαθαίνει ότι τα δυνατά συναισθήματα δεν είναι επικίνδυνα, ότι περνούν, και ότι υπάρχει πάντα κάποιος δίπλα του να το βοηθήσει να βρει ξανά τη γαλήνη του.