Μετάβαση στο περιεχόμενο
Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου 2026

Παιδιά και οθόνες: πώς βρίσκουμε μια υγιή ισορροπία στο σπίτι

Οι οθόνες είναι μέρος της ζωής μας. Το ζητούμενο δεν είναι η απαγόρευση, αλλά ξεκάθαροι κανόνες και ποιοτικές εναλλακτικές.

Παιδιά και οθόνες: πώς βρίσκουμε μια υγιή ισορροπία στο σπίτι
Φωτογραφία: Shixart1985 / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
⏱ 3' ανάγνωση
Ακούστε το άρθρο

Τάμπλετ, κινητά, τηλεόραση, κονσόλες. Οι οθόνες είναι παντού και τα παιδιά μεγαλώνουν μαζί τους από πολύ μικρή ηλικία. Για πολλούς γονείς, ο χρόνος οθόνης είναι μια συνεχής πηγή άγχους και ενοχών: πόσος είναι πολύς; τι είδους περιεχόμενο είναι κατάλληλο; πώς σταματάς ένα παιδί χωρίς να ξεσπάσει; Δεν υπάρχει μία μαγική απάντηση, υπάρχουν όμως αρχές που βοηθούν να βρει κάθε οικογένεια τη δική της ισορροπία.

Δεν είναι όλος ο χρόνος οθόνης ίδιος

Μια ώρα βιντεοκλήσης με τη γιαγιά, ένα ντοκιμαντέρ για τα ζώα που βλέπετε μαζί ή ένα δημιουργικό παιχνίδι ζωγραφικής δεν είναι το ίδιο με ατελείωτη, μοναχική κύλιση σε σύντομα βίντεο. Το περιεχόμενο, το πλαίσιο και το αν υπάρχει συμμετοχή ενηλίκου κάνουν μεγάλη διαφορά.

Αντί να εστιάζετε μόνο στον αριθμό των λεπτών, μπορείτε να αναρωτηθείτε: Τι κάνει το παιδί στην οθόνη; Μαθαίνει, δημιουργεί, επικοινωνεί ή απλώς καταναλώνει; Πώς είναι η διάθεσή του μετά; Και, ίσως πιο σημαντικό, τι αντικαθιστά ο χρόνος οθόνης; Ύπνο, κίνηση, παιχνίδι, οικογενειακό χρόνο;

Η ηλικία παίζει ρόλο

Τα πολύ μικρά παιδιά μαθαίνουν κυρίως μέσα από την αλληλεπίδραση με ανθρώπους και τον πραγματικό κόσμο: αγγίζοντας, παίζοντας, ακούγοντας φωνές, βλέποντας πρόσωπα. Γι’ αυτό, σε αυτή την ηλικία, η έκθεση σε οθόνες καλό είναι να είναι πολύ περιορισμένη και, όπου υπάρχει, να γίνεται μαζί με έναν ενήλικα.

Όσο το παιδί μεγαλώνει, οι ανάγκες αλλάζουν. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας και οι έφηβοι χρησιμοποιούν την τεχνολογία για μάθηση, επικοινωνία με φίλους και ψυχαγωγία. Εδώ το ζητούμενο είναι να μάθουν να τη χρησιμοποιούν με μέτρο και ασφάλεια. Για συγκεκριμένες συστάσεις ανάλογα με την ηλικία του παιδιού σας, ο παιδίατρος είναι ο καλύτερος σύμβουλος.

Πρακτικοί κανόνες για το σπίτι

  • Ζώνες χωρίς οθόνες. Το τραπέζι του φαγητού και τα υπνοδωμάτια μπορούν να είναι χώροι χωρίς συσκευές.
  • Ώρες χωρίς οθόνες. Για παράδειγμα, η τελευταία ώρα πριν τον ύπνο ή το πρωί πριν το σχολείο.
  • Προειδοποίηση πριν το τέλος. Ένα «Σε πέντε λεπτά κλείνουμε» βοηθά το παιδί να προετοιμαστεί και μειώνει τις εκρήξεις.
  • Ξεκάθαρες συμφωνίες. Συζητήστε από πριν πόση ώρα και ποιο περιεχόμενο, αντί να διαπραγματεύεστε κάθε φορά.
  • Γονικός έλεγχος. Χρησιμοποιήστε τις ρυθμίσεις ασφαλείας των συσκευών και των εφαρμογών, ειδικά για τα μικρότερα παιδιά.
  • Βλέπετε μαζί. Όποτε μπορείτε, συμμετέχετε. Ρωτήστε τι παρακολουθεί, τι του αρέσει, τι έμαθε.

Τα παιδιά δεν ακούν τόσο αυτά που τους λέμε για τις οθόνες. Βλέπουν πώς τις χρησιμοποιούμε εμείς.

Το παράδειγμα των γονιών

Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι: αν εμείς οι ίδιοι είμαστε συνεχώς με το κινητό στο χέρι, είναι δύσκολο να πείσουμε τα παιδιά να αφήσουν τις δικές τους συσκευές. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ενήλικες δεν μπορούν να χρησιμοποιούν το τηλέφωνο. Σημαίνει ότι αξίζει να προσέχουμε τις στιγμές που αφιερώνουμε στα παιδιά, όπως το φαγητό, το παιχνίδι ή την κουβέντα, και να είμαστε πραγματικά παρόντες.

Μια ιδέα είναι να ορίσετε κανόνες που ισχύουν για όλη την οικογένεια. Όταν το καλάθι για τα κινητά στο τραπέζι γεμίζει και με τα δικά σας, τα παιδιά βλέπουν ότι πρόκειται για κοινή αξία και όχι για τιμωρία.

Εναλλακτικές που αξίζουν

Συχνά τα παιδιά στρέφονται στις οθόνες επειδή βαριούνται ή επειδή είναι η πιο εύκολη επιλογή. Βοηθά να υπάρχουν εναλλακτικές διαθέσιμες: βιβλία στο ύψος τους, επιτραπέζια, υλικά ζωγραφικής και κατασκευών, μια μπάλα, ένα ποδήλατο. Και, βέβαια, η πιο ελκυστική εναλλακτική για ένα παιδί είναι συνήθως ο χρόνος με έναν ενήλικα που παίζει μαζί του.

Αν παρατηρείτε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται πολύ να αποχωριστεί τις οθόνες, ότι επηρεάζονται ο ύπνος, η διάθεση, οι σχολικές του επιδόσεις ή οι φιλίες του, συζητήστε το με τον παιδίατρο ή με έναν παιδοψυχολόγο. Μαζί μπορείτε να βρείτε έναν τρόπο να επανέλθει η ισορροπία, χωρίς συγκρούσεις και ενοχές.

Στόχος, τελικά, δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που φοβούνται την τεχνολογία, αλλά παιδιά που ξέρουν να τη χρησιμοποιούν με κριτική σκέψη και να την αφήνουν στην άκρη όταν έρχεται η ώρα να ζήσουν τον πραγματικό κόσμο.

Τα άρθρα υγείας και άσκησης έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή ειδικού.

Ντασιώτης Κατασκευαστική