Όταν μια φιλία πληγώνει: πώς αναγνωρίζεις μια τοξική σχέση και τι κάνεις
Δεν είναι όλες οι φιλίες καλές για εμάς. Σημάδια ότι μια σχέση σε κουράζει και τρόποι να πάρεις απόσταση με αξιοπρέπεια.
Μιλάμε συχνά για τις τοξικές ερωτικές σχέσεις, πολύ πιο σπάνια όμως για τις φιλίες που μας πληγώνουν. Κι όμως, μια φιλία μπορεί να μας εξαντλεί, να μας υποτιμά ή να μας κάνει να νιώθουμε μικρές, χωρίς να το καταλαβαίνουμε αμέσως. Ίσως επειδή τη γνωρίζουμε χρόνια, ίσως επειδή μοιραζόμαστε πολλές αναμνήσεις, ίσως επειδή φοβόμαστε ότι αν την αφήσουμε θα μείνουμε μόνες. Το να αναγνωρίσουμε ότι μια φιλία δεν μας κάνει καλό είναι το πρώτο, και συχνά το πιο δύσκολο, βήμα.
Τα σημάδια που αξίζει να προσέξεις
Καμία φιλία δεν είναι τέλεια. Όλοι περνάμε δύσκολες φάσεις, όλοι κάνουμε λάθη, όλοι έχουμε στιγμές εγωισμού. Μια σχέση γίνεται προβληματική όταν κάποια μοτίβα επαναλαμβάνονται σταθερά και σε κάνουν να νιώθεις άσχημα. Μερικά από αυτά είναι:
- Μετά από κάθε συνάντηση νιώθεις εξαντλημένη ή στενοχωρημένη, αντί για γεμάτη.
- Η φίλη σου σχολιάζει υποτιμητικά την εμφάνιση, τις επιλογές ή τις επιτυχίες σου, συχνά με τη μορφή «αστείου».
- Η σχέση είναι μονόπλευρη: εσύ ακούς, στηρίζεις και τρέχεις, ενώ όταν χρειάζεσαι εσύ κάτι, εκείνη απουσιάζει.
- Νιώθεις ότι πρέπει να προσέχεις τι λες, για να μην την προκαλέσεις ή για να μη χρησιμοποιηθεί εναντίον σου.
- Υπάρχει ανταγωνισμός αντί για χαρά όταν σου συμβαίνει κάτι καλό.
- Μοιράζεται τα μυστικά σου με άλλους ή μιλά πίσω από την πλάτη σου.
Γιατί μένουμε σε φιλίες που μας πληγώνουν
Οι λόγοι είναι πολλοί και κατανοητοί. Μπορεί να νιώθουμε υποχρέωση λόγω της κοινής μας ιστορίας. Μπορεί να ελπίζουμε ότι ο άλλος θα αλλάξει, θυμούμενες την παλιά, καλή εκδοχή της σχέσης. Μπορεί η φιλία να είναι μέρος μιας ευρύτερης παρέας και να φοβόμαστε ότι θα χάσουμε και τους υπόλοιπους. Και, βέβαια, μπορεί να μας τρομάζει η σύγκρουση.
Όλα αυτά είναι ανθρώπινα. Αξίζει όμως να αναρωτηθείς τι σου κοστίζει να μείνεις στη σχέση όπως είναι τώρα, και αν αυτό το κόστος σού φαίνεται δίκαιο.
Πρώτα, η ειλικρινής κουβέντα
Πριν πάρεις οποιαδήποτε απόφαση, σκέψου αν μπορείς να μιλήσεις ανοιχτά στη φίλη σου. Κάποιες φορές οι άνθρωποι δεν έχουν συνειδητοποιήσει πώς μας επηρεάζει η συμπεριφορά τους. Μια ήρεμη κουβέντα, σε πρώτο πρόσωπο, μπορεί να φέρει αλλαγή: «Όταν κάνεις σχόλια για τη δουλειά μου μπροστά σε άλλους, νιώθω ότι με υποτιμάς. Θα ήθελα να μην το κάνεις».
Η αντίδρασή της θα σου πει πολλά. Αν ακούσει, ζητήσει συγγνώμη και προσπαθήσει, η φιλία ίσως μπορεί να βρει μια νέα, πιο υγιή ισορροπία. Αν σε κατηγορήσει, σε ειρωνευτεί ή σε κάνει να νιώσεις ότι υπερβάλλεις, ίσως είναι η ώρα να πάρεις απόσταση.
Πώς παίρνεις απόσταση
- Σταδιακά, αν σου ταιριάζει. Μπορείς να αραιώσεις τις συναντήσεις και τα μηνύματα, χωρίς δραματικές ανακοινώσεις.
- Με σαφήνεια, αν χρειάζεται. Σε κάποιες περιπτώσεις, ένα ξεκάθαρο μήνυμα είναι πιο τίμιο: «Νιώθω ότι η φιλία μας δεν μας κάνει πια καλό και χρειάζομαι απόσταση».
- Χωρίς κατηγορίες. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ποιος φταίει. Αρκεί να εκφράσεις τι χρειάζεσαι εσύ.
- Με όρια στα κοινά περιβάλλοντα. Αν θα συνεχίσετε να βρίσκεστε σε κοινές παρέες, μπορείς να είσαι ευγενική χωρίς να ανοίγεσαι.
Το να απομακρυνθείς από κάποιον που σε πληγώνει δεν σε κάνει κακή φίλη. Σε κάνει φίλη του εαυτού σου.
Μετά την απόσταση
Ακόμα κι όταν μια φιλία έπρεπε να τελειώσει, το τέλος της μπορεί να πονέσει. Ίσως νιώσεις θλίψη, νοσταλγία ή ενοχές. Επίτρεψε στον εαυτό σου να πενθήσει τη σχέση και να κρατήσει τις όμορφες αναμνήσεις χωρίς να γυρίσει πίσω.
Αξιοποίησε τον χώρο που ανοίγει για να επενδύσεις σε φιλίες που σε θρέφουν. Αν παρατηρείς ότι συχνά βρίσκεσαι σε σχέσεις που σε εξαντλούν, ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις γιατί συμβαίνει αυτό και να χτίσεις σχέσεις όπου νιώθεις ισότιμη και ασφαλής.
Θυμήσου ότι αξίζεις φιλίες όπου μπορείς να είσαι ο εαυτός σου, να μοιράζεσαι τις χαρές σου χωρίς φόβο και να ζητάς στήριξη χωρίς να νιώθεις βάρος. Τέτοιες σχέσεις υπάρχουν, και συχνά χρειάζεται να αφήσουμε κάτι να φύγει για να τους κάνουμε χώρο.
Η απόφαση να προστατέψεις τον εαυτό σου δεν ακυρώνει όσα όμορφα έζησες. Απλώς σου επιτρέπει να προχωρήσεις πιο ελαφριά.
Τα άρθρα υγείας και άσκησης έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή ειδικού.
